Κουτσομπολιό Ελλήνων

gossipΥπάρχει σε κάθε γειτονιά, είτε αυτή είναι μικρή του χωριού, είτε μεγάλης αστικής πόλης. Όποια πέτρα και να σηκώσεις, από κάτω θα τη βρεις!

Κι αλίμονο αν πέσεις στο στόμα της! Πρόκειται για την…κουτσομπόλα της γειτονιάς – μπορεί να είναι και πολλές…- που δεν ασχολείται με τίποτε άλλο, παρά μόνο με τους άλλους! Εν ολίγοις, ξεφεύγει από τα του εαυτού της, και τα δίνει όλα για τους άλλους! Ουέ κι αλίμονο αν σε περιλάβει το στόμα της…

Τι μπορεί να σημαίνει κουτσομπολιό;

Ίσως, από το “μπολιάζω”, (μπόλια είναι τα σπόρια), σπέρνω , λοιπόν, “κουτσές πληροφορίες”; Άλλοι υποστηρίζουν πως πήρε το όνομα από τις κυράδες της Κέρκυρας, που έβγαιναν στα μπαλκόνια τους και συζητούσαν. Γεγονός είναι, ότι οι Έλληνες κουτσομπολεύουν, άνδρες και γυναίκες ακατάπαυστα. Άλλες στη γειτονιά, ενώ οι πιο… εξελιγμένοι, στο κινητό! και τώρα που έχουμε το μεγάλο χωριό, το διαδίκτυο, εκεί το κουτσομπολιό δίνει και παίρνει απ΄ όλους, απ όλες τις ηλικίες και όλα τα φύλα!  Είναι μια μορφή εκτόνωσης, πράγματι, για εκείνον που κουτσομπολεύει και για τους άλλους που ακούνε και συμμετέχουν στην… “κοινωνική κριτική”, όπως λένε σήμερα το κουτσομπολιό.

Μπορεί όπως λένε ειδικοί επιστήμονες να έχει την ίδια ενέργεια όσο ένα “χάπι της ευτυχίας”, το Λαντόζ  (Prozac) για παράδειγμα, όμως…

– Το κουτσομπολιό μπορεί να σε καταστρέψει. Είναι θάψιμο, πως να το κάνουμε;  Καλύτερα να σου βγει το μάτι, παρά το όνομα.. Αν σε περιλάβουν τα σκάγια των κουτσομπόληδων την έχεις… βάψει…

– Έχει και τη θετική του πλευρά, εάν το πάρεις ως ψυχοθεραπεία, ή όταν περιέχει θετικές κρίσεις (π. χ. ωραίο άντρα πήρε η Κατίνα), ενώ οι πικάντικες λεπτομέρειες έχουν κι ένα είδος κρίσης μέσα, το οποίο δεν λέγεται, αλλά… υπονοείται με τον τόνο της φωνής…
– Έρευνα στη χώρα μας, έδειξε ότι αρνητικές κρίσεις καταλαμβάνει μόνο το 5% του κουτσομπολιού, ενώ ένα άλλο 5% γίνεται για ανταλλαγή συμβουλών κοινωνικής συμπεριφοράς.
– Δεν είναι προνόμιο μόνο των Ελλήνων. Οι άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη κουτσομπολεύουν. Εξ ου και με το θέμα ασχολήθηκε ο διάσημος Καθηγητής ψυχολογίας και Βιολογικής Ανθρωπολογίας, Ρόμπιν Ντάνμπαρ, ο οποίος μάλιστα εξέδωσε και βιβλίο για το κουτσομπολιό. Ο Ντάνμπαρ, συνδέει την ίδια την εξέλιξη της γλώσσας με το κουτσομπολιό, υποστηρίζοντας πως η γλώσσα μας έχει εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό για να εξυπηρετήσει την ανάγκη μας να σχολιάζουμε ο ένας τον άλλο! Στο βιβλίο του δε αναφέρει,”φαίνεται πως είμαστε φτιαγμένοι για να κουτσομπολεύουμε ο ένας τον άλλο” (αμάν!)

Πρόσφατη έρευνα του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με τίτλο “Κουτσομπολιού Εγκώμιον”, έχει πολλά να μας πει για το …. καυτό μας θέμα!  Μιλάμε για κοινωνικά σχόλια, πια…
“ Οι σχέσεις των Ελλήνων μπορούν να κατηγοριοποιηθούν:
–  σε δίκτυα δεσμών ( οι κοντινοί συγγενείς και οι φίλοι) και,
 – σε κοινωνικά δίκτυα γεφύρωσης ( οι επαφές μας με άλλες κοινωνικές ομάδες).

Το κουτσομπολιό που αναφέρεται στα πρώτα, ασκεί περισσότερο κοινωνικό έλεγχο και ο σχολιασμός των δεύτερων ισχυροποιεί δεσμούς μεταξύ απομακρυσμένων μελών μιας κοινότητας. Είναι πια πρόδηλο ότι στις μέρες μας οι δεσμοί αυτοί έχουν γίνει πιο αδύναμοι. Ο βίος εξατομικεύεται, οι μέριμνες αυξάνονται”, αναφέρει ο Καθηγητής του Παν. Αιγαίου κ. Ευστράτιος Παπάνης, συμπληρώνοντας:

Οι εκφάνσεις του κουτσομπολιού σκιαγραφούνται εάν αποτυπωθεί το κοινωνικό προφίλ του Έλληνα: Από προσωπική έρευνα καταγραφής αξιών, (2006-2008, Πανεπιστήμιο Αιγαίου) διεφάνη ότι οι Έλληνες εμπιστεύονται μόνο όσους ανήκουν στον ‘κύκλο των δικών τους’ ανθρώπων, ένα στενό οικογενειακό και κοινωνικό δίκτυο, που αποκλείει όποιον δεν είναι διαθέσιμος να βοηθήσει σε κάποια δεδομένη δύσκολη στιγμή.
Τα περισσότερα άτομα δηλώνουν ότι έχουν 2-5 κοντινούς φίλους, με τα οποία ασχολούνται διαρκώς και τα σχολιάζουν ( ένα 2,9% πιστεύει ότι δεν έχει απολύτως κανένα άνθρωπο που να θεωρεί φίλο του) προς τους οποίους θα ήταν πρόθυμοι να προσφέρουν ψυχολογική στήριξη (18,1%), οικονομική βοήθεια (6,8%) και ψυχολογική και οικονομική αρωγή ( 70,3%), άλλη βοήθεια (1,9%) ή και καμιά απολύτως βοήθεια (1,9%).
Οι νέοι,  στέκονται έμπρακτα δίπλα στα άτομα που εμπιστεύονται, αφού το 16,1% από αυτά έχει προσφύγει στους συμμετέχοντες στην έρευνα μία φορά κατά το τελευταίο έτος για κάποιο προσωπικό τους πρόβλημα, το 27% δύο φορές, το 12,8% τρεις φορές, το 9,7% τέσσερις, το 10,6% πέντε, ενώ ένα 10,1% δεν έχει απευθυνθεί καμιά φορά για κάποιο προσωπικό του θέμα. Πάντως, το 53,1% των νέων επιλέγει φίλους του ίδιου κοινωνικού, οικονομικού και μορφωτικού επιπέδου με αυτούς, το 26,1% υψηλότερου και μόνο το 14,3% χαμηλότερου.

Εμπιστεύεστε τον γείτονα;
Η έννοια της γειτονιάς έχει απολέσει τη σημασία που είχε παλιότερα. Έτσι, 35,1% δεν θα εμπιστευόταν κάποιον γείτονα, το 29,7% είναι επιφυλακτικό απέναντί τους, αλλά ενδεχομένως να έδειχνε εμπιστοσύνη και το 34,8% εξακολουθεί να τους εμπιστεύεται. Η ανάλυση κατέδειξε ότι η γειτονιά διατηρεί ακόμα τη σημασία της στα χωριά, ενώ υποβαθμίζεται στις αστικές περιοχές. Το 15,4% όσων συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνει ότι νιώθει απομακρυσμένο από τους συνανθρώπους, το 52% παραμένει αδιάφορο και δηλώνει ότι δεν νιώθει ούτε κοντά ούτε μακριά τους, ενώ το 31.9% αντιστέκεται στην τάση και θεωρεί ότι παραμένει κοντά στο παραδοσιακό στερεότυπο του φιλικού και εξωστρεφούς Έλληνα.

Διαβάζετε περιοδικά ποικίλης ύλης (κοσμικά);

Ποσοστά:

ναι 28,1   

όχι  67,1

Σύνολο: 95,1
Δεν απάντησαν: 4,9
Σύνολο: 100,0

Τα χαρακτηριστικά αυτά του Έλληνα καταδεικνύουν ότι το κουτσομπολιό είναι ένα κοινωνικό παιχνίδι που διατηρεί την κοινωνική συνοχή“, σημειώνει ο κ. Παπάνης.

Η …αρχαιότητα του κουτσομπολιού…
Πρόκειται για την αρχαιότερη μορφή μαζικής ενημέρωσης. Διαπολιτισμικό και ανεξάρτητο από το φύλο (άνδρες και γυναίκες κουτσομπολεύουν το ίδιο, αλλά για διαφορετικά θέματα) το κουτσομπολιό βρέθηκε ακόμα και σε αιγυπτιακές επιγραφές με ιερογλυφικά να στηλιτεύει τις σεξουαλικές προτιμήσεις του Φαραώ και να κοροϊδεύει τη φαλακρότητα της βασίλισσας. Φυλές σε πρωτόγονη ακόμα κατάσταση το διατηρούν ως θεσμό, στον οποίο συμμετέχει όλη η κοινότητα, διακωμωδώντας τις σεξουαλικές επιδόσεις, όσων αποσύρονται, για να συνευρεθούν στο δάσος. Αν και στηλιτεύεται από όλες τις θρησκείες, απαξιώνεται από τους κουλτουριάρηδες και εξοβελίζεται από τους ενάρετους, εντούτοις διακινεί την πληροφορία, έστω και αλλοιωμένη, χρησιμεύει ως μέσο προπαγάνδας και κάποτε βρέθηκε στα χείλη όλων μας.

Ιδού και η παιδευτική του αξία: μπορεί να ενημερώσει τον αδαή για τα κοινωνικά δρώμενα και αποσυμφορεί την ένταση, εφόσον ενέχει χιούμορ ή σεξουαλικές πληροφορίες, για τις οποίες κάποιος θα δυσκολευόταν να αποκαλύψει για τον εαυτό του.
“Σε μια εποχή που η δράση του ανθρώπου γίνεται ολοένα και πιο εξατομικευμένη τα κοινωνικά σχόλια δίνουν την ψευδαίσθηση της συμμετοχής σε ένα κοινό κοινωνικό γίγνεσθαι. Τη στιγμή, που η έννοια της γειτονιάς χάνεται, τα reality έρχονται να την υποκαταστήσουν” αναφέρει ο κ. Παπάνης, ενώ προσθέτει:
–  Διάδοση της γλώσσας, χαλάρωση, αποφόρτιση στους χώρους της δουλειάς, αποβολή άγχους…

–  “Παλιότερα το κουτσομπολιό διατηρούσε την κοινωνική συνοχή, μετρίαζε τα παράφορα έργα των ανθρώπων, ήλεγχε τα ήθη, καθόριζε τις ισορροπίες ανάμεσα στην ατομική επιδίωξη και το κοινωνικά αποδεκτό. Εξάλλου, το κουτσομπολιό είναι προϊόν μιας προαιώνιας εξελικτικής πορείας. Ενδεχομένως σε αυτό να οφείλεται η τεράστια διάδοση της γλώσσας, μέσω αυτού ετέθησαν τα κριτήρια της κοινωνικότητας και αποτυπώθηκε το εμπράγματο ενδιαφέρον για τα δρώμενα σε μια κοινότητα. Το κουτσομπολιό ήταν ο άτυπος τρόπος της κοινωνίας να εσωτερικεύει τις ολοένα και πιο πολύπλοκες σχέσεις των ανθρώπων, να προβάλει πρότυπα και να υπαγορεύει τρόπους συμπεριφοράς. Σήμερα έχει αποδειχθεί η σχέση του με τη χαλάρωση, την εκτόνωση του άγχους, την αποφόρτιση στους χώρους τις εργασίας”
–   Και οι μαθητές στο παιχνίδι του κουτσομπολιού…

–  “ Μελετητές συνειδητοποίησαν ότι μέσω του κουτσομπολιού οι μαθητές διαμορφώνουν κοινωνικούς ρόλους και ότι τελικά ο κοινωνικός μας εαυτός kous_kousαποτελείται κατά ένα μεγάλο μέρος όχι από πραγματικές ιδιότητες, αλλά από εικασίες, μύθους και υποθέσεις, που εναποτίθενται πάνω μας και σχηματίζουν την εξωτερική μας εικόνα. Η κοινωνική σύγκριση και κατά συνέπεια ένα μεγάλο τμήμα της αυτοεκτίμησης μας εξελίσσεται παράλληλα με τα κοινωνικά σχόλια των άλλων. Υπό αυτή την έννοια το κοινωνικό σχόλιο μπορεί να καταστρέψει μόνον όσους βασίζουν την αυτοεκτίμησή τους στον δημόσιο εαυτό.

Έχει γίνει διαδραστικό και με τη γραπτή ή ηλεκτρονική μορφή του συναντάται σε έντυπα, στο διαδίκτυο, στην τηλεόραση. Μέσω των ιστολογίων το ψηφιακό κουτσομπολιό ζει μια μεγάλη αναγέννηση. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του κουτσομπολιού είναι η άμεση διάδοσή του. Ο αποδέκτης το διαβιβάζει παρακάτω και η εξάπλωσή του ακολουθεί το μηχανισμό των δικτύων. Έτσι σβήνεται και η προέλευσή του. Η φήμη δεν ανήκει κυριολεκτικά σε κανέναν. Πρόκειται για ένα συλλογικό προϊόν, που δεν το ιδιοποιείται κανείς”, καταλήγει ο κ. Παπάνης.

Για ποιους λόγους χρησιμοποιείτε το Facebook:

  1. Για φιλικές γνωριμίες
  2. για ερωτική σχέση
  3. για εύρεση σεξουαλικού συντρόφου
  4. Για επικοινωνία και κοινωνικά σχόλια

Άνδρες

  1. 31,0%
  2. 13,9%
  3. 4,1%
  4. 50,0%

Σύνολο: 100,0%

Γυναίκες

  1. 40,0%
  2. 9,1%
  3. 3,6%
  4. 47,3%

Σύνολο: 100,0%

Κείμενο: Bένη Παπαδημητρίου

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s